ΥΠΝΟΒΑΣΙΑ & ΠΑΙΔΙ

Η υπνοβασία είναι μια διαταραχή του ύπνου. Εντάσσεται στις παραϋπνίες,  φαινόμενα που χαρακτηρίζονται από ανώμαλη συμπεριφορά ή ψυχοφυσιολογικά γεγονότα κατά τη διάρκεια του ύπνου, το στάδιο του ύπνου ή τη μετάβαση από τον ύπνο στην εγρήγορση. Η υπνοβασία έχει συνηθέστερη εμφάνιση στα παιδιά. Το  10%-30% των παιδιών έχουν βιώσει ένα επεισόδιο υπνοβασίας.

Η συνήθης διάρκεια ενός υπνοβατικού επεισοδίου είναι 5-20 λεπτά. Συνήθως συμβαίνει κατά τη διάρκεια του πρώτου τρίτου του ύπνου, δηλαδή μία-δύο ώρες μετά την κατάκλιση, στη φάση του βαθέως ύπνου NΟΝ-REM (ΝRΕΜ). Κατά το υπνοβατικό επεισόδιο, το παιδί ανασηκώνεται από το κρεβάτι του και περιπλανιέται στο χώρο χωρίς πλήρη συνείδηση, σε κατάσταση «ημι-αφύπνισης».  Το πρόσωπό του είναι ανέκφραστο και το βλέμμα του απλανές. Ένας υπνοβάτης έχει ανοικτά τα μάτια του κατά τη διάρκεια του επεισοδίου, αλλά δε βλέπει τίποτα από όσα υπάρχουν γύρω του. Το παιδί μπορεί να μιλά, να κάνει επαναλαμβανόμενες κινήσεις, π.χ. τρίψιμο ματιών, να ανακάθεται στο κρεβάτι και να κουνά τα πόδια του, να περπατά στο χώρο, να ντύνεται, να ξεντύνεται, να τρώει, να ουρεί σε ανεπιθύμητα σημεία. Συνήθως ο υπνοβάτης περιορίζεται εντός του υπνοδωματίου. Ωστόσο, μερικές φορές μπορεί να περπατήσει και εντός του σπιτιού εκθέτοντας τον εαυτό του σε κίνδυνο τραυματισμού.

Το παιδί παρουσιάζει σχετικά μειωμένη απαντητικότητα στις προσπάθειες των άλλων να επικοινωνήσουν μαζί του ή να τροποποιήσουν τη συμπεριφορά του. Δυσκολεύεται να ξυπνήσει διότι κοιμάται βαθιά. Αν οι γονείς μπορέσουν να το ξυπνήσουν, το μόνο που θα καταφέρουν θα είναι να το πανικοβάλλουν. Εντός λίγων λεπτών μετά την αφύπνιση, είναι πιθανό να ακολουθήσει μία βραχεία περίοδος σύγχυσης και διαταραγμένου προσανατολισμού. Επιπλέον, μετά την αφύπνιση το παιδί δε θυμάται το υπνοβατικό επεισόδιο. Τις περισσότερες φορές το παιδί επιστρέφει ήσυχα στο κρεβάτι μόνο του ή με τη βοήθεια κάποιου άλλου προσώπου.

Η έναρξη της υπνοβασίας παρατηρείται γύρω στα 4-8 έτη και κορυφώνεται στα 12 έτη. Συνήθως υποχωρεί αυτόματα με την πάροδο της ηλικίας. Αν δεν υποχωρήσει γύρω στα 15 έτη καταλήγει να γίνει χρόνια. Ιατρικές εκθέσεις δείχνουν ότι αν ένα παιδί αρχίσει να υπνοβατεί στην ηλικία των 9 ετών, αυτό συχνά συνεχίζεται και στην ενήλικη ζωή του. Η υπνοβασία είναι συνηθέστερη στα αγόρια και συχνά συνδυάζεται με τη νυχτερινή ακράτεια ούρων.

Η υπνοβασία δεν είναι ψυχική ασθένεια, ούτε παραπέμπει σε κακή ανατροφή/διαπαιδαγώγηση. Η σημαντικότερη αιτιολογία της υπνοβασίας είναι η κληρονομικότητα. Μερικές φορές μπορεί να χειροτερεύει όταν το παιδί είναι άρρωστο, έχει άγχος ή βιώνει ανησυχία. Άλλες σημαντικές αιτίες είναι η έλλειψη ύπνου, το ακανόνιστο πρόγραμμα ύπνου, η έντονη κόπωση, η χρήση φαρμάκων, η κατάκλιση σε μη οικείο περιβάλλον, η κατανάλωση αλκοόλ ή ναρκωτικών ουσιών. Αν το παιδί υπνοβατεί, ενδείκνυται οι γονείς να ενημερώσουν τον παιδίατρο του.

Περίπου στο 80% των ατόμων που υπνοβατούν, υπάρχει θετικό οικογενειακό ιστορικό για υπνοβασία ή για νυχτερινούς τρόμους. Περίπου 10%-20% των ατόμων που υπνοβατούν έχουν κάποιο συγγενή πρώτου βαθμού, που επίσης υπνοβατεί. Ο κίνδυνος ένα άτομο να υπνοβατεί πολλαπλασιάζεται, αν και οι δύο γονείς του έχουν ιστορικό υπνοβασίας.

Στην πραγματικότητα η υπνοβασία δε θεραπεύεται, καθώς στην πλειοψηφία των περιπτώσεων θα ξεπερασθεί από μόνη της όσο το παιδί μεγαλώνει. Επειδή είναι πιθανότερο το παιδί να υπνοβατεί όταν είναι πολύ κουρασμένο ή αγχωμένο, προτείνονται το σταθερό ωράριο ύπνου και η ενασχόληση με χαλαρωτική δραστηριότητα πριν τον ύπνο (π.χ. χαλαρή μουσική). Αποφύγετε να ανάψετε φως κατά τη διάρκεια του επεισοδίου, καθώς θα του προκληθεί σύγχυση. Την επόμενη μέρα, ενδείκνυται να μην αναφέρετε το περιστατικό στο παιδί ή να το ρωτήσετε για αυτό. Δε θα το θυμάται, ενώ παράλληλα θα νοιώσει άσχημα και θα του προκληθούν ερωτήματα σχετικά με το τι συμβαίνει και αν υπάρχει κάποιο πρόβλημα. Πιθανώς να αρνείται να κοιμηθεί μήπως ξανασυμβεί ένα υπνοβατικό επεισόδιο.

Η διαχείρισή της υπνοβασίας έγκειται κυρίως στην ασφάλεια του υπνοβάτη κατά τη διάρκεια των επεισοδίων:

· Ήσυχο περιβάλλον χωρίς ερεθίσματα αφύπνισης.

· Επιλογή υπνοδωματίου στο ισόγειο για την αποφυγή σκαλοπατιών.

· Να αποφεύγεται ο ύπνος σε κουκέτα.

· Αποφυγή κατανάλωσης μεγάλης ποσότητας υγρών πριν την κατάκλιση και καφεΐνης στους εφήβους. Η γεμάτη κύστη μπορεί να προκαλέσει υπνοβασία.

· Απομάκρυνση αιχμηρών ή άλλων επικίνδυνων αντικειμένων.

· Αδυναμία πρόσβασης του παιδιού στην έξοδο.

· Απομάκρυνση των κλειδιών του σπιτιού και του αυτοκινήτου.

· Αποφυγή εμποδίων στο πάτωμα για να μην παραπατήσει.

· Φώτα νυκτός στους διαδρόμους.

Για τα παιδιά που έχουν συχνά επεισόδια υπνοβασίας, η τεχνική προγραμματισμένης αφύπνισης μπορεί να βοηθήσει στην αποφυγή μελλοντικών επεισοδίων. Η συγκεκριμένη τεχνική θεωρείται ότι διακόπτει το διαταραγμένο μοτίβο ύπνου. Αρχικά, συνίσταται η καταγραφή από το γονέα για μία εβδομάδα, του χρονικού διαστήματος που μεσολαβεί από την ώρα που το παιδί αρχίζει να κοιμάται, μέχρι την έναρξη του επεισοδίου υπνοβασίας. Στη συνέχεια, για επτά διαδοχικές νύχτες, ο γονέας ξυπνά το παιδί 15-20 λεπτά πριν την αναμενόμενη ώρα έναρξης του επεισοδίου (σύμφωνα με τα στοιχεία που καταγράφηκαν). Το κρατά πλήρως ξύπνιο για 5 λεπτά και έπειτα το κοιμίζει πάλι. Πριν το παιδί κοιμηθεί, ο γονέας το ενημερώνει ότι θα προσπαθήσει να το ξυπνήσει γρήγορα. Αν μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας, τα επεισόδια υπνοβασίας συνεχιστούν, ενδείκνυται η τεχνική να επαναληφθεί για επτά διαδοχικές νύχτες ακόμα. Η συγκεκριμένη μέθοδος δεν έχει κάποια σημαντική παρενέργεια.

Η παραπομπή σε ειδικό θεραπευτή είναι σκόπιμη όταν:

· Τα επεισόδια υπνοβασίας είναι συχνά ή σοβαρά.

· Το παιδί τραυματίζεται κατά τη διάρκεια των επεισοδίων.

· Φεύγει από το σπίτι.

· Τα επεισόδια συνεχίζονται και μετά την εφηβεία.

· Τα νυχτερινά επεισόδια συνοδεύονται από υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας.

· Το παιδί βιώνει έντονο άγχος

Μαρία Βράιλα

Ψυχολόγος

Πόσο διαφέρεις μακρυά από τα βλέμματα των άλλων;

Ποιος είπε ότι τα όνειρα έχουν όρια;

"Ό,τι διώχνεις από την πόρτα, θα μπει από το παράθυρο".

Freud

Οι γιορτές πλησιάζουν!

Πως επηρεάζουν οι γιορτές τη διάθεσή μας
Οι σκέψεις που διεγείρει το τέλος του έτους
Πως μπορούμε να διατηρήσουμε την αισιοδοξία μας για το έτος που έρχεται
Δείτε το βίντεο μου: "H ΔΙΑΘΕΣΗ ΤΩΝ ΕΟΡΤΩΝ"
Κάντε εγγραφή στο κανάλι μου στο κανάλι μου στο YouTube:
ΜΑΡΙΑ ΒΡΑΪΛΑ - ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ
ώστε να ενημερώνεστε κάθε φορά που ανεβάζω νέο βίντεο.
Σας ευχαριστώ πολύ για τη στήριξή σας!

Καλή συνέχεια!

Τελειότητα αλλά με ατέλειες...

ΤΙΚ: ΌΛΑ ΌΣΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ - ΜΑΡΙΑ ΒΡΑΪΛΑ·ΔΕΥΤΕΡΑ, 4 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2017Αναγνώστηκε 72 φορές

Το τικ είναι μία αιφνίδια, ταχεία, επαναλαμβανόμενη, μη ρυθμική, στερεότυπη κίνηση ή φώνηση (ήχοι ή φωνές).Όλοι οι τύποι των τικ επιδεινώνονται από το άγχος, αλλά δεν υπάρχουν στοιχεία που να υποδηλώνουν ότι τα τικ προκαλούνται από αυτό. Δεν υπάρχει πλήρης θεραπεία για τις διαταραχές τικ και ακόμα και μετά τη θεραπεία είναι πιθανό τα τικ να επιστρέψουν ή να γίνουν χειρότερα.

Τα απλά κινητικά τικ είναι σύντομες, χωρίς νόημα κινήσεις, όπως το ανοιγοκλείσιμο των ματιών, το τίναγμα κεφαλιού, το ανασήκωμα του ώμου, οι μορφασμοί του προσώπου, η ανύψωση των φρυδιών. Τα σύνθετα κινητικά τικ έχουν μεγαλύτερη διάρκεια και οι κινήσεις είναι πιο σκόπιμες, όπως οι άσεμνες χειρονομίες, τα πηδήματα, το στριφογύρισμα γύρω από τον εαυτό και μερικές φορές αυτοτραυματικές πράξεις όπως το χτύπημα ή δάγκωμα των χεριών και των νυχιών. Τα απλά φωνητικά τικ είναι ξαφνικοί, χωρίς νόημα ήχοι, όπως το καθάρισμα του λαιμού, οι κραυγές, ο βήχας, το ρούφηγμα της μύτης. Στα περίπλοκα φωνητικά τικ εντάσσονται η επανάληψη της τελευταίας λέξης που έχει πει το παιδί (παλιλαλία), η επανάληψη φράσης ή λέξης (ηχολαλία), άσεμνες και ανάρμοστες λέξεις ή φράσεις(κοπρολαλία), οι ήχοι ζώων.

Όσον αφορά την αιτιολογία οι σημερινές έρευνες έχουν στραφεί στην αλληλεπίδραση μεταξύ γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων. Εκλυτικός παράγοντας στην εκδήλωση των τικ θεωρείται κάποιο ψυχοπιεστικό γεγονός όπως η γέννηση αδελφού, η επιστροφή στο σχολείο, μία μετακόμιση ή ο θάνατος αγαπημένου προσώπου. Ο χαρακτήρας του παιδιού που παρουσιάζει τικ είναι συνήθως αγχώδης και τελειομανής. Συνήθως εμφανίζεται σε παιδιά που προσπαθούν μάταια να ικανοποιήσουν τις φιλοδοξίες των γονέων τους και να ανταποκριθούν στις υπερβολικές απαιτήσεις του περιβάλλοντος. Σημαντικό ρόλο μπορεί να παίξει η μίμηση ενός άλλου παιδιού ή ενός ενήλικα.

Η πραγματοποίηση τους παρουσιάζεται ως αναπόφευκτη, αλλά είναι δυνατό να υπάρξει καταστολή για ορισμένα λεπτά ή ώρες. Η ένταση και η κούραση μπορούν να επιδεινώσουν τα τικ που τείνουν να μειώνονται όταν ένα άτομο είναι χαλαρό, κοιμάται ή είναι συγκεντρωμένο. Συνήθως, τα τικ γίνονται λιγότερο σοβαρά στην ενήλικη ζωή.

Στις Διαταραχές Μυοσπασμάτων (Τικ) εντάσσεται η Επίμονη (χρόνια) Διαταραχή Κινητικών ή Φωνητικών Μυοσπασμάτων, που χαρακτηρίζεται από την παρουσία απλών ή πολλαπλών κινητικών ή φωνητικών τικ για κάποιο χρονικό διάστημα στη διάρκεια της νόσου, αλλά όχι και τα δύο ταυτόχρονα. Εμφανίζονται πολλές φορές την ημέρα αλλά επιμένουν για περισσότερο από ένα χρόνο και η έναρξή τους τοποθετείται πριν από την ηλικία των 18 ετών.

Η έναρξη συνήθως παρατηρείται στην πρώιμη παιδική ηλικία, με πιο συχνή εμφάνιση στα αγόρια. Τα αγόρια παρουσιάζουν μεγαλύτερη δυσκολία στην εξωτερίκευση των συναισθημάτων τους σε σχέση με τα κορίτσια. Τα τελευταία ασχολούνται από μικρή ηλικία με παιχνίδια που ευνοούν την επεξεργασία των συναισθημάτων τους (π.χ. κούκλες) και οι σχέσεις τους είναι περισσότερο εκφραστικές.

Τα παιδιά που εμφανίζουν τικ σε ηλικίες 6-8 ετών έχουν την καλύτερη έκβαση. Τα συμπτώματα συνήθως διαρκούν 4-6 χρόνια και σταματούν στην πρώιμη εφηβεία. Τα παιδιά τα τικ των οποίων περιλαμβάνουν τα άκρα ή τον κορμό, τείνουν να τα πηγαίνουν λιγότερο καλά έναντι εκείνων με τικ του προσώπου.

Η Παροδική Διαταραχή Μυοσπασμάτων περιλαμβάνει απλά ή πολλαπλά κινητικά ή/και φωνητικά μυοσπάσματα. Η χρονική τους διάρκεια είναι λιγότερη από ένα χρόνο από τότε που εμφανίστηκαν τα πρώτα μυοσπάσματα. Το 5-24% των παιδιών σχολικής ηλικίας έχει εμφανίσει τικ, με τρεις φορές μεγαλύτερη συχνότητα στα αγόρια. Η προέλευση είναι ψυχογενής και/ή οργανική. Οι περισσότερες περιπτώσεις είναι ψυχογενείς και αυξάνονται κατά τη διάρκεια στρες με αυθόρμητη ύφεση. Τα ψυχογενή τικ είναι πιθανότερο να υφεθούν αυτόματα.

Ένα μικρό ποσοστό τικ εξελίσσεται σε διαταραχή Tourette (αμφότερα πολλαπλά κινητικά και ένα ή περισσότερα φωνητικά τικ παρόντα σε κάποιο χρονικό διάστημα στη διάρκεια της νόσου) ή χρόνια διαταραχή μυοσπασμάτων.

Τα ήπια τικ δεν απαιτούν θεραπεία. Για τις σοβαρότερες περιπτώσεις συστήνονται οι συμπεριφορικές τεχνικές όπως η θεραπεία αντιστροφής της συνήθειας ή η ψυχοθεραπεία. Σε βαριές περιπτώσεις αποτελέσματα έχει ο συνδυασμός των παραπάνω με φαρμακευτική αγωγή.

Συμβουλές για τους γονείς

· Η εστίαση της προσοχής στα τικ μπορεί να τα επιδεινώσει. Στο μέτρο του δυνατού αγνοήστε τα τικ όσο το δυνατόν περισσότερο.

· Ενημερώστε το στενό περιβάλλον και ζητείστε τους να αγνοήσουν και αυτοί τα τικ.

· Μη συζητάτε με άλλους για το «πρόβλημα» του μπροστά στο παιδί.

· Μην πείτε στο παιδί σας ανοικτά για τα τικ τους. Δεν το κάνουν σκόπιμα.

· Μην προσπαθήσετε να σταματήσετε το παιδί σας να κάνει επαναλαμβανόμενες κινήσεις ή ήχους, επειδή αυτό μπορεί να τα επιδεινώσει.

· Αποφύγετε τις φράσεις «Είσαι άνδρας», «Οι άνδρες δεν κλαίνε». Επιτρέψτε στο παιδί να εκφράζει τα συναισθήματά του.

· Αν τα τικ εμμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα, απευθυνθείτε σε ένα ειδικό που θα βοηθήσει το παιδί να στην αντιμετώπισή τους.

Μαρία Βράιλα

Ψυχολόγος